Beslenme — Anne Sütü Önceliklidir
İlk 6 ay yalnızca anne sütü (su dahi verilmez) Dünya Sağlık Örgütü ve Türk Pediatri Kurumu tavsiyesidir.
İlk hafta: Bebek 8-12 kez emzirilir, 1.5-3 saat arayla. Gece beslenmesi şarttır. Bebek 5-10 dakika her memeden emer.
Sütün yeterli olduğu nasıl anlaşılır?
• 24 saatte 6+ ıslak bez
• Düzenli kaka
• Bebek sakin, doymuş görünüyor
• İlk 10 gün doğum kilosuna geri dönüyor
• Aylık kontrolde kilo aldı
Mama gerekiyorsa: Pediatristen onay alın. Doğru biberon ucu (S, M, L) ve doğru ısı (37°C, bilek testi) önemli. Mamayı 1 saatten fazla beklemiş halde vermeyin.
İlk hafta: Bebek 8-12 kez emzirilir, 1.5-3 saat arayla. Gece beslenmesi şarttır. Bebek 5-10 dakika her memeden emer.
Sütün yeterli olduğu nasıl anlaşılır?
• 24 saatte 6+ ıslak bez
• Düzenli kaka
• Bebek sakin, doymuş görünüyor
• İlk 10 gün doğum kilosuna geri dönüyor
• Aylık kontrolde kilo aldı
Mama gerekiyorsa: Pediatristen onay alın. Doğru biberon ucu (S, M, L) ve doğru ısı (37°C, bilek testi) önemli. Mamayı 1 saatten fazla beklemiş halde vermeyin.
Göbek Kordonu Bakımı
Göbek kordonu 7-14 gün arası kendiliğinden düşer. Hızlandırmaya çalışmayın.
Bakım:
• Steril gazlı bez ile çevresini temizleyin (alkol veya tentürdiyot ARTIK önerilmiyor — bekleme süresini uzatır)
• Bez bağlarken göbeği kapatmayın, açıkta bırakın
• Hava alması için günde 1-2 kez 5 dakika açıkta tutun
• Düşmeden önce banyo yaptırmayın — sünger banyo
Doktora gidilmesi gereken belirtiler:
• Kanama (birkaç damla normal, akıcı kanama anormal)
• Sarı/yeşil iltihap akıntısı
• Kötü koku
• Çevresinde kızarıklık veya şişlik
• Ateş
Bakım:
• Steril gazlı bez ile çevresini temizleyin (alkol veya tentürdiyot ARTIK önerilmiyor — bekleme süresini uzatır)
• Bez bağlarken göbeği kapatmayın, açıkta bırakın
• Hava alması için günde 1-2 kez 5 dakika açıkta tutun
• Düşmeden önce banyo yaptırmayın — sünger banyo
Doktora gidilmesi gereken belirtiler:
• Kanama (birkaç damla normal, akıcı kanama anormal)
• Sarı/yeşil iltihap akıntısı
• Kötü koku
• Çevresinde kızarıklık veya şişlik
• Ateş
Cilt Bakımı — Az Müdahale, Çok Sevgi
Yenidoğan cildi: Yetişkinden 5 kat daha incedir. Aşırı temizlik ve krem kullanımı zararlıdır.
İlk hafta cilt: Doğal beyaz balmumsu tabaka (vernix) korumadır. Sabunlu yıkamadan kazımayın.
Kuruluk/soyulma: İlk 2 hafta normaldir. Krem sürmek gereksizdir; vücudun kendi yağı gelişir.
Sivilceler (neonatal akne): 2-4 hafta arası normaldir, kendiliğinden geçer. Ovmayın, krem sürmeyin.
Pişik: Bezi sık değiştirin (2-3 saatte bir). Çinko oksitli pişik kremi her bez değişiminde önleyici olarak.
Beşik konkavyonu (cradle cap): Saçlı deride sarı/kahverengi kabuklar. Banyodan önce bebek yağıyla yumuşatın, sonra ince tarakla nazikçe alın.
İlk hafta cilt: Doğal beyaz balmumsu tabaka (vernix) korumadır. Sabunlu yıkamadan kazımayın.
Kuruluk/soyulma: İlk 2 hafta normaldir. Krem sürmek gereksizdir; vücudun kendi yağı gelişir.
Sivilceler (neonatal akne): 2-4 hafta arası normaldir, kendiliğinden geçer. Ovmayın, krem sürmeyin.
Pişik: Bezi sık değiştirin (2-3 saatte bir). Çinko oksitli pişik kremi her bez değişiminde önleyici olarak.
Beşik konkavyonu (cradle cap): Saçlı deride sarı/kahverengi kabuklar. Banyodan önce bebek yağıyla yumuşatın, sonra ince tarakla nazikçe alın.
İlk Banyo Ne Zaman, Nasıl?
Ne zaman? Göbek kordonu düşene kadar sünger banyo (yaklaşık 7-14 gün). Düştükten sonra küvet banyosu.
Sıklık: İlk 6 ay haftada 2-3 kez yeterli. Her gün banyo cildi kurutur.
Süre: 5-10 dakika. Daha uzun süre soğutur ve cildi kurutur.
Su sıcaklığı: 37°C (yetişkin için ılık). Banyo termometresi veya dirsek testi.
Şampuan/sabun: pH-nötr bebek şampuanı. Yetişkin sabunları cildi tahriş eder.
Adımlar: 1) Önce yüzü yumuşak ıslak bezle silin (sabunsuz). 2) Sonra saç-boyun. 3) En son popo. 4) Hızlıca havlu, kuru, krem değil.
Banyo sonrası kıyafet: Önceden hazır olsun, üşütmemek için banyo sonrası bebeği 2 dakika içinde giydirin.
Sıklık: İlk 6 ay haftada 2-3 kez yeterli. Her gün banyo cildi kurutur.
Süre: 5-10 dakika. Daha uzun süre soğutur ve cildi kurutur.
Su sıcaklığı: 37°C (yetişkin için ılık). Banyo termometresi veya dirsek testi.
Şampuan/sabun: pH-nötr bebek şampuanı. Yetişkin sabunları cildi tahriş eder.
Adımlar: 1) Önce yüzü yumuşak ıslak bezle silin (sabunsuz). 2) Sonra saç-boyun. 3) En son popo. 4) Hızlıca havlu, kuru, krem değil.
Banyo sonrası kıyafet: Önceden hazır olsun, üşütmemek için banyo sonrası bebeği 2 dakika içinde giydirin.
Kakanın Anlamı — Renk ve Sıklık
İlk 1-3 gün (mekonyum): Siyah-yeşil, koyu, zift kıvamlı. Normal.
3-7 gün geçiş: Yeşilimsi-sarı, daha yumuşak.
Anne sütü alan bebek: Sarı, hardal renginde, sulu, hafif tatlı kokulu. Günde 4-12 kez (ilk haftalarda her emmede), sonra 1 günde 1-7 kez.
Mama alan bebek: Daha katı, sarı-kahverengi, daha kötü kokulu. Günde 1-4 kez.
Endişe verici renkler:
• Beyaz/açık gri: karaciğer sorunu (acil doktor!)
• Kırmızı/kanlı: bağırsak sorunu
• Siyah (mekonyum dönemi geçtikten sonra): üst sindirim kanaması
• Aşırı sulu/su gibi: ishal (sıvı kaybı tehlikesi)
3-7 gün geçiş: Yeşilimsi-sarı, daha yumuşak.
Anne sütü alan bebek: Sarı, hardal renginde, sulu, hafif tatlı kokulu. Günde 4-12 kez (ilk haftalarda her emmede), sonra 1 günde 1-7 kez.
Mama alan bebek: Daha katı, sarı-kahverengi, daha kötü kokulu. Günde 1-4 kez.
Endişe verici renkler:
• Beyaz/açık gri: karaciğer sorunu (acil doktor!)
• Kırmızı/kanlı: bağırsak sorunu
• Siyah (mekonyum dönemi geçtikten sonra): üst sindirim kanaması
• Aşırı sulu/su gibi: ishal (sıvı kaybı tehlikesi)
Acil Durum Belirtileri — Doktora Hemen!
İlk ay aşağıdaki belirtiler ACIL doktor müdahalesi gerektirir:
🚨 Ateş: 38°C ve üstü (rektal). 3 aydan küçük bebekte ateş ciddidir.
🚨 Şiddetli sarılık: gözaklarına, avuç içine yayılan sarılık
🚨 Beslenmeyi reddetme: 4-6 saat üst üste
🚨 Aşırı uykululuk: zor uyandırılma, halsizlik
🚨 Sürekli ağlama: 2 saat üzeri sakinleştirilemiyor
🚨 Mor dudak/cilt: oksijen yetersizliği
🚨 Solunum sıkıntısı: hızlı/zorlu nefes, burun delikleri açılıp kapanma
🚨 Kusma: yeşil-sarı renkli veya fışkırır şekilde
🚨 Bezler 6 saat üst üste kuru: dehidratasyon
🚨 Göbek kordonundan akıntı/koku: enfeksiyon
🚨 Bebek sallandığında baş sallanıyor: kas tonusu sorunu
🚨 Ateş: 38°C ve üstü (rektal). 3 aydan küçük bebekte ateş ciddidir.
🚨 Şiddetli sarılık: gözaklarına, avuç içine yayılan sarılık
🚨 Beslenmeyi reddetme: 4-6 saat üst üste
🚨 Aşırı uykululuk: zor uyandırılma, halsizlik
🚨 Sürekli ağlama: 2 saat üzeri sakinleştirilemiyor
🚨 Mor dudak/cilt: oksijen yetersizliği
🚨 Solunum sıkıntısı: hızlı/zorlu nefes, burun delikleri açılıp kapanma
🚨 Kusma: yeşil-sarı renkli veya fışkırır şekilde
🚨 Bezler 6 saat üst üste kuru: dehidratasyon
🚨 Göbek kordonundan akıntı/koku: enfeksiyon
🚨 Bebek sallandığında baş sallanıyor: kas tonusu sorunu
Sık Sorulan Sorular
Yenidoğan bebek günde kaç kez emzirilmeli?
İlk hafta 8-12 kez, 1.5-3 saat arayla. Bebek istediğinde emzirme önerilir; "saat saat" katı program yenidoğan için uygun değil. Gece beslemeyi kaçırmayın.
Bebek banyosunda hangi ürünü kullanmalı?
pH-nötr, parabensiz, parfümsüz bebek şampuanı. İlk 1 ay hatta su yeterli olabilir. Çok ürün cildi tahriş eder.
Yenidoğan sarılığı tehlikeli mi?
Fizyolojik sarılık (3-5. gün) çok yaygın, 1-2 haftada geçer. Gözaklarına, avuç içine yayılan veya 2 haftadan uzun süren sarılık DOKTOR kontrolü gerektirir.
Bebek emzikten zarar görür mü?
İlk 3-4 hafta anne sütü düzeni oturana kadar emzik önerilmez (meme reddi riski). Sonrasında kısa süreli kullanım güvenlidir. 1 yaşa kadar bırakılması ideal.